majör depresif bozukluk
Depresyon
Ekim 8, 2025
fallop tüpü tıkanıklığı
Fallop Tüpleri Tıkanıklığı
Ekim 17, 2025
majör depresif bozukluk
Depresyon
Ekim 8, 2025
fallop tüpü tıkanıklığı
Fallop Tüpleri Tıkanıklığı
Ekim 17, 2025

Gluten

Gluten Nedir? Kimler İçin Zararlı, Kimler İçin Değil?

Gluten, buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunan bir protein grubudur. Hamura elastikiyet kazandırır, ekmeğin kabarmasını ve yumuşak yapısını sağlar.

Yani gluten aslında “yapıştırıcı” görevi görür — Latince kökeni de zaten “glue” (yapıştırmak) anlamına gelir.

Çoğu insan için gluten zararsızdır. Ancak bazı kişilerde bağışıklık sistemi veya sindirimle ilgili hassasiyetler nedeniyle vücut gluten proteinine olumsuz tepki verebilir.

Gluten Hangi Besinlerde Bulunur?

Gluten, genellikle tahıllardan elde edilen ürünlerde bulunur.

Bazı besinlerde doğal olarak bulunurken, bazılarına üretim sırasında katkı olarak eklenir.

Gluten içeren yaygın besinler:

  • Ekmek, makarna, kek, kurabiye

  • Börek, simit, poğaça

  • Pizza hamuru

  • Bulgur, kuskus, irmik

  • İşlenmiş gıdalar (soslar, hazır çorbalar, et ürünleri, cipsler)

Glutensiz alternatifler:

  • Pirinç, mısır, karabuğday, kinoa

  • Nohut unu, badem unu, hindistan cevizi unu

  • Glutensiz etiketli ürünler

 

Gluten Kimler İçin Zararlı?

Gluten herkes için zararlı değildir. Ancak bazı durumlarda ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir:

1. Çölyak Hastalığı

Bağışıklık sistemi glutenle karşılaştığında ince bağırsağa zarar veren bir tepki oluşturur.

Bu durum besin emilimini bozar ve vitamin-mineral eksikliğine yol açar.

Belirtiler:

  • Karın ağrısı

  • Şişkinlik

  • İshal veya kabızlık

  • Kilo kaybı

  • Kansızlık

2. Gluten Hassasiyeti (Non-Çölyak Gluten Duyarlılığı)

Çölyak testi negatif olsa bile gluten alımı sonrası karın ağrısı, yorgunluk ve baş ağrısı gibi semptomlar görülebilir.

Bu durumda bağışıklık sistemi değil, bağırsak duyarlılığı devrededir.

3.Buğday Alerjisi

Gluten değil, buğdaydaki diğer proteinlere karşı alerjik reaksiyon gelişir.

Genellikle çocuklukta ortaya çıkar ve kaşıntı, döküntü, nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösterir.

 

Glutensiz Beslenme Kimler İçin Gerekli?

Glutensiz beslenme yalnızca çölyak hastalığı, gluten duyarlılığı veya buğday alerjisi tanısı alan kişiler için tıbbi bir gerekliliktir.

Ancak son yıllarda “sağlıklı yaşam trendi” olarak glutenin tamamen bırakılması popüler hale gelmiştir.

Bu, her zaman doğru değildir; çünkü glutensiz ürünler genellikle lif ve B vitamini açısından daha fakirdir.

Dolayısıyla “glutensiz diyet” kararı alınmadan önce mutlaka doktor veya diyetisyen onayı gerekir.

 

Gluten ve Bağırsak Sağlığı

Gluten duyarlılığı olan kişilerde gluten, bağırsak geçirgenliğini artırabilir.

Bu durum, “sızıntılı bağırsak sendromu” olarak bilinen tabloya katkı sağlayabilir.

Ayrıca, bağırsak florasında bozulma (mikrobiyota dengesizliği) görülebilir.

Bu yüzden gluten hassasiyeti şüphesi olan bireylerin,

  • Probiyotik açısından zengin beslenmesi,

  • Gluten tüketimini sınırlaması,

  • Gerekirse diyetisyen eşliğinde eliminasyon diyeti uygulaması önerilir.

Gluten Tüketimi Nasıl Dengelenir?

Gluten tüketimini tamamen kesmek yerine, denge sağlamak çoğu kişi için daha uygundur:

  • Tam tahıllar yerine glutensiz alternatiflerle dönüşümlü beslenin.

  • Paketli ürünlerde “gluten-free” etiketlerini kontrol edin.

  • Fazla glutenli gıdalar sonrası şişkinlik, yorgunluk ya da karın ağrısı hissediyorsanız doktorunuza danışın.

Gluten Hakkında Sık Sorulan Sorular

1Gluten kilo aldırır mı?
Gluten tek başına kilo aldırmaz. Ancak gluten içeren işlenmiş karbonhidratlar aşırı tüketildiğinde kilo artışı görülebilir.
2Glutensiz beslenme herkes için sağlıklı mı?
Hayır. Glutensiz beslenme, doğru planlanmadığında vitamin, mineral ve lif eksikliğine yol açabilir.
3Gluten intoleransı nasıl anlaşılır?
Glutenli besinler tükettikten sonra karın ağrısı, şişkinlik ve yorgunluk gibi belirtiler varsa doktor gözetiminde test yapılmalıdır.
4Gluten çocuklarda da zararlı mı?
Yalnızca çölyak hastalığı veya gluten alerjisi tanısı konulan çocuklarda glutensiz beslenme gerekir.
5Glutensiz ürünlerde hiç gluten yok mu?
“Glutensiz” ibaresi, ürünün 20 ppm’den az gluten içerdiğini gösterir. Tamamen sıfır değildir ama güvenli düzeydedir.

Gluten, sağlıklı bireyler için zararlı değildir; ancak hassasiyeti veya çölyak hastalığı olan kişilerde ciddi sorunlara neden olabilir.

Doğru tanı ve beslenme planı için bir uzman doktor veya diyetisyen rehberliği şarttır.